Χάνοντας την Αφρική… | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Χάνοντας την Αφρική…

Πώς ο Ομπάμα απέτυχε να εμπλακεί σε μια ήπειρο αυξανόμενης σημασίας
Περίληψη: 

Οι ακμάζουσες δημοκρατίες και οικονομίες της Αφρικής, και οι ανησυχητικές διασυνοριακές απειλές για την ασφάλειά τους, τις κάνουν πιο σημαντικές από ποτέ για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ομπάμα, ωστόσο, έχει αγνοήσει σε μεγάλο βαθμό την ήπειρο. Ανεξάρτητα από το ποιος θα κερδίσει τις εκλογές, η Ουάσιγκτον δεν έχει την πολυτέλεια να συνεχίσει την τρέχουσα πρακτική στο θέμα αυτό.

Ο TODD MOSS είναι αντιπρόεδρος και βασικός συνεργάτης στο Κέντρο για την Παγκόσμια Ανάπτυξη (Center for Global Development). Από το 2007 ως το 2008,υπηρέτησε ως αναπληρωτής βοηθός υπουργού στο Γραφείο για τις Αφρικανικές Υποθέσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Η Αφρική είναι πιο σημαντική από ποτέ για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ήπειρος ανθεί περιλαμβάνοντας έξι από τις δέκα ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες στον κόσμο. Και η δημοκρατία έχει γίνει κανόνας στην Αφρική και όχι η εξαίρεση. Φέτος μόνο, θα διεξαχθούν εκλογές σε όχι λιγότερες από δεκαπέντε χώρες της υποσαχάριας Αφρικής. Με έναν συνδυασμό φιλελεύθερης πολιτικής και οικονομίας της αγοράς, χώρες όπως η Γκάνα και η Μποτσουάνα προσελκύουν επενδυτές έξω από τα σύνορά τους. Τεράστιες δυνητικές αγορές όπως η Νιγηρία και η Αιθιοπία μοχλεύουν ήπιες μεταρρυθμίσεις σε μεγάλες οικονομικές ευκαιρίες. Οι τάσεις αυτές δείχνουν ότι η Αφρική βαδίζει στον δρόμο προς την ευημερία και ότι είναι ώριμη για τις αμερικανικές επενδύσεις, το εμπόριο και την συνεργασία.

Την ίδια στιγμή, επικίνδυνες ζώνες σε όλη την ήπειρο αποτελούν μια αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια στην Ουάσιγκτον. Οι τρομοκρατικές ομάδες στη Σομαλία και στο βόρειο Μαλί είναι άμεσες απειλές. Επιπλέον, θύλακες αδύναμης διακυβέρνησης στη Δυτική Αφρική και στο Κέρας οδηγούν σε διασυνοριακά προβλήματα, όπως η διακίνηση ναρκωτικών και η εξάπλωση των μολυσματικών ασθενειών. Με λίγα λόγια, ενώ η Αφρική πραγματοποιεί δημοκρατική και οικονομική πρόοδο, είναι επίσης όλο και περισσότερο τόπος τρομοκρατίας και διεθνικών απειλών.

Η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον, προς τιμήν της, επισκέφθηκε δεκαπέντε χώρες της Αφρικής σε τέσσερις ξεχωριστές διαδρομές. Αλλά η παρουσία της έχει επισκιαστεί από την απουσία του προέδρου Ομπάμα. Ο Ομπάμα έχει πατήσει το πόδι του στην ήπειρο μόνο μία φορά: για μόλις 20 ώρες στην Γκάνα τον Ιούλιο του 2009, όπου έδωσε μια ομιλία για τη δημοκρατία, ομιλία που δεν έφερε σαν αποτέλεσμα καμία ουσιαστική δράση. Η κενυάτικη καταγωγή του προέδρου ενέπνευσε αδικαιολόγητα μεγάλες ελπίδες για μια ισχυρή πολιτική για την Αφρική. Αλλά η κυβέρνησή του απέτυχε να ανταποκριθεί ακόμη και στις χαμηλότερες των προσδοκιών. Ακόμα οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές του Ομπάμα παραδέχονται ήσυχα ότι έχει κάνει πολύ λιγότερα με την Αφρική από όσα έκαναν οι προηγούμενοι πρόεδροι.

Συγκρίνετε την προσέγγιση του Ομπάμα στην Αφρική με εκείνη των προκατόχων του. Ο πρόεδρος Μπιλ Κλίντον διακατεχόταν από ενθουσιασμό για την ήπειρο. Η πολιτική του για την Αφρική ορίστηκε από την Πράξη για την Αφρικανική Ανάπτυξη και Ευκαιρία, η οποία μείωσε τους εμπορικούς φραγμούς σε περισσότερα από 1.800 προϊόντα που εξάγονται από την ήπειρο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εν μέρει ως αποτέλεσμα της Πράξης, το εμπόριο μεταξύ των ΗΠΑ και της Αφρικής έχει υπερτριπλασιαστεί από το 2000 σε αξία πάνω από 90 δισεκατομμύρια δολάρια. Πιο σημαντικό είναι ότι ο Κλίντον προσέγγισε την Αφρική ως εταίρος, όχι μόνο ως αποδέκτης καλής θελήσεως.

Ο πρόεδρος George W. Bush προχώρησε περαιτέρω. Ξεκίνησε την Millennium Challenge Corporation, την Προεδρική Πρωτοβουλία κατά της Ελονοσίας και το Προεδρικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για την Ανακούφιση από το AIDS (PEPFAR). Τα προγράμματα αυτά είχαν σημαντική επίδραση. Το MCC ανέπτυξε συμφωνίες με 13 καλά διακυβερνημένες αφρικανικές χώρες για να εφαρμόσουν από κοινού επιχειρηματικά σχέδια και να ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη. Η προσπάθεια της ελονοσίας στόχευσε 15 χώρες της Αφρικής και συνέβαλε στην απότομη πτώση της παιδικής θνησιμότητας. Το PEPFAR έχει ανεκτίμητη αξία για την καταπολέμηση του HIV / AIDS, σώζοντας άμεσα τις ζωές των 2,4 εκατομμυρίων ανθρώπων μέσω θεραπείας και προλαμβάνοντας την λοίμωξη για εκατομμύρια περισσότερους. Και αυτά τα προγράμματα δεν δημιουργήθηκαν υπό τον Μπους κατά λάθος, αλλά, μάλλον, λόγω της υψηλού επιπέδου δέσμευσης και της προσωπικής εμπλοκής του προέδρου.

Σε αντιδιαστολή, οι περισσότερες υψηλού προφίλ προσπάθειες του Ομπάμα ήσαν αποτυχίες. Ξεκινώντας το 2009, η Παγκόσμια Πρωτοβουλία για την Υγεία επρόκειτο να διευρύνει τις επενδύσεις των ΗΠΑ στον τομέα της υγείας καλύπτοντας πέρα από τις μεμονωμένες ασθένειες και τα συστήματα υγείας. Αλλά σε μεγάλο βαθμό εγκαταλείφθηκε λόγω της υπερέκτασής της και μιας ευδιάκριτης έλλειψης πολιτικής υποστήριξης. Η Παγκόσμια Πρωτοβουλία για την Κλιματική Αλλαγή, η οποία επεδίωκε να επεκτείνει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Αφρική, ανακοινώθηκε το 2010, αλλά έχει σημειώσει μικρή πρόοδο. Μικρές, λιγότερο γνωστές υπηρεσίες των ΗΠΑ, όπως η Overseas Private Investment Corporation και η Export-Import Bank έδωσαν ώθηση στα χαρτοφυλάκια των έργων τους στην Αφρική, αλλά έχουν εργαστεί σε μεγάλο βαθμό στο παρασκήνιο και στο περιθώριο της προσοχής της κυβέρνησης.

Η κυβέρνηση Ομπάμα αξίζει συγχαρητήρια για το έργο της στο Σουδάν, καθώς ανέλαβε έντονη διπλωματική προσπάθεια ώστε να αποφευχθεί η επιστροφή στον πόλεμο και βοήθησε στην καθοδήγηση της ανεξαρτησίας του Νοτίου Σουδάν. Επίσης, ξεκίνησε το Feed the Future, ένα πολλά υποσχόμενο αλλά ακόμα αναπόδεικτο γεωργικό πρόγραμμα σχεδιασμένο να βοηθήσει την βελτίωση της παραγωγικότητας των εκμεταλλεύσεων σε δώδεκα αφρικανικές χώρες. Αλλά οι επιδόσεις του προέδρου για την Αφρική σε μεγάλο βαθμό τελειώνουν εκεί.