Το διακύβευμα στην ΕΕ μετά τις ευρωεκλογές | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Το διακύβευμα στην ΕΕ μετά τις ευρωεκλογές

Τα τέσσερα σενάρια για το μέλλον της Ευρώπης και μια ευκαιρία για την Ελλάδα

Αν και η ΕΕ είναι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, θα πρέπει να προσελκύσει και να υλοποιήσει άμεσα επενδύσεις στην ψηφιακή οικονομία και τεχνολογία (π.χ. Artificial Intelligence, Blockchain, Internet of Things, FinTechs, e-Payments, Driveless Cars, CyberSecurity, GovTechs κλπ.) ώστε να μη χάσει το τρένο της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης και, τουλάχιστον, αν δεν είναι πρώτη να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι ΗΠΑ έχουν την πρωτοκαθεδρία στην υψηλή τεχνολογία, η ΕΕ προσπαθεί να ακολουθήσει, έχουν γίνει κάποια βήματα επί Γιούνκερ, ωστόσο η Κίνα κινείται με ταχύτητα και υπολογίζεται, αν δεν αλλάξει κάτι δραματικά, το 2030 να είναι η μεγαλύτερη εμπορική και οικονομική δύναμη του πλανήτη.

Επιγραμματικά, οι βασικοί άξονες προτεραιοτήτων για την ΕΕ δεν μπορεί να είναι άλλοι από τους εξής:

-Ανάγκη περαιτέρω βελτίωσης των διαρθρωτικών ανισορροπιών στις οικονομίες κυρίως μεταξύ Βορρά - Νότου.

-Η παγκοσμιοποίηση περνάει κρίση, ο προστατευτισμός και οι εμπορικοί πόλεμοι έχουν επανεμφανιστεί και η ΕΕ πρέπει να αντιδράσει ως ήρεμη δύναμη.

-Αν και η ΕΕ είναι πιο μπροστά στο θέμα της αντιμετώπισης της πρόκλησης της κλιματικής αλλαγής σε σχέση με τις ΗΠΑ, εντούτοις απαιτείται δράση και αύξηση των λεγόμενων υπεύθυνων επενδύσεων.

-Αντιμετώπιση της μεγάλης πρόσκλησης της ενεργειακής ασφάλειας από διαφορετικές πηγές. Ο ΤΑΡ και μελλοντικά ίσως ο EastMed συνεισφέρουν προς αυτή την κατεύθυνση και η Ελλάδα λόγω αυτών των σχεδίων να έχει ένα πιο αναβαθμισμένο ρόλο ως ενεργειακό σταυροδρόμι.

-Παρατηρείται τα τελευταία χρόνια μια εσωτερική μετατόπιση ισχύος υπέρ της Γερμανίας σε βάρος της Γαλλίας ως προς την επιρροή τους στην ΕΕ. Η ΕΕ χρειάζεται εκτός από μια ισχυρή και σταθερή Γερμανία και μια σταθερή Γαλλία καθώς και έναν ισχυρό γαλλο-γερμανικό άξονα για την πρόοδο και την περαιτέρω ολοκλήρωση στην ΕΕ.

-Η διαπραγμάτευση για τον επόμενο προϋπολογισμό 2021 – 2027, ύψους περί του 1,135 δισ. ευρώ θα είναι ίσως η πιο δύσκολη και σκληρή στην ιστορία της ΕΕ.

-Οι προτάσεις για μια νέα αρχιτεκτονική διακυβέρνησης στην Ευρωζώνη και μεταρρυθμίσεων στην ΕΕ των 27, δεν προχωράνε, καθότι Γαλλία και Γερμανία έχουν διαφορετική στρατηγική προσέγγιση, με την πρώτη να θέλει πιο γρήγορη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και τη Γερμανία πιο αργή, αλλά με πιο σταθερές και σταδιακές αλλαγές. Χρειάζονται πιο γενναία και γοργά βήματα.

-Στην κοινή άμυνα, τον κοινό στρατό και την κοινή ασφάλεια, Γαλλία και Γερμανία είναι πιο κοντά και ίσως δούμε πρόοδο σε αυτό το θέμα την επόμενη πενταετία.

-Ο συντονισμός και η βελτίωση των πολιτικών για την κοινή ασφάλεια και την κυβερνοασφάλεια, είναι ζητούμενο και θα βοηθήσει να αντιμετωπισθεί η νέα ασύμμετρη απειλή της τρομοκρατίας.

-Το πρόβλημα του BREXIT είναι ανοιχτή πληγή, θα πρέπει να λυθεί άμεσα εντός του 2019 και να μη διαιωνίζεται χωρίς ορατή λύση στο μέλλον. Η διαιώνιση του θέματος έχει επιπλοκές για την ΕΕ.

-Η πρόκληση της επίλυσης της προσφυγικής κρίσης, είναι μια άλλη μεγάλη πρόκληση και ένα θέμα που αφορά άμεσα την Ελλάδα. Η λύση της περνάει μέσα από την μεγαλύτερη πίεση στην Τουρκία να ελέγξει καλύτερα τις προσφυγικές ροές.

-Τέλος, η πολιτική διεύρυνσης της ΕΕ είναι στρατηγικό θέμα. Η προκλητική στάση της Τουρκίας έναντι Ελλάδας και Κύπρου έχει ενώσει περισσότερα κράτη–μέλη έναντι της Τουρκίας, που απομακρύνεται από την ΕΕ. Η ρητορική της ΕΕ έναντι των παράνομων δράσεων της Τουρκίας είναι κενό γράμμα, χωρίς οικονομικές κυρώσεις. Ως προς την διεύρυνση στα Δυτικά Βαλκάνια, η Γερμανία την επιδιώκει άμεσα, ενώ άλλες χώρες όπως η Γαλλία δεν την επιθυμούν στο άμεσο μέλλον. Και εδώ υπάρχει ένα power game.

ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΕ

Το πλέον θετικό σενάριο είναι αυτό της υλοποίησης της περαιτέρω οικονομικής και πολιτικής ολοκλήρωσης και της υιοθέτησης κοινής πολιτικής για άμυνα και ασφάλεια. Για να έχει πιθανότητες επιτυχίας αυτό το σενάριο, θα πρέπει να συμφωνήσει στις βασικές παραμέτρους του, ο γαλλο-γερμανικός άξονας, κάτι που φαίνεται στην παρούσα φάση, αν όχι ακατόρθωτο, τουλάχιστον δύσκολο, δεδομένων και των εσωτερικών πολιτικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν Μέρκελ και Μακρόν στην εσωτερική πολιτική σκηνή των χωρών τους, ενώ η Μέρκελ είναι καγκελάριος υπό προθεσμία.

Το σενάριο της νέας αρχιτεκτονικής στην Ευρωζώνη, της μερικής πολιτικής ολοκλήρωσης και κοινής αμυντικής πολιτικής αλλά με διαφορετικές ταχύτητες με γρήγορους πρωτοπόρους και αργούς ακολούθους, ή με αυτούς που επιθυμούν, δεν είναι το ιδανικό, αλλά έχει μάλλον στην παρούσα φάση λίγο περισσότερες πιθανότητες, δεδομένων των διαφορών Γαλλίας και Γερμανίας ως προς την ταχύτητα και το βάθος των μεταρρυθμίσεων και της ολοκλήρωσης, και θα μπορούσε να είναι ένας συμβιβασμός.

Υπάρχει και το σενάριο της στασιμότητας. Με βάση αυτό η ΕΕ προσπαθεί, αλλά δεν καταφέρνει να αντιμετωπίσει τις μεγάλες προκλήσεις των καιρών και να προχωρήσει στο επόμενο επίπεδο ολοκλήρωσης, παραμένοντας περίπου στο επίπεδο ολοκλήρωσης, που είναι σήμερα, απλά μια κοινή αγορά με ένα κοινό νόμισμα και τίποτα περισσότερο.

Και τέλος, είναι και το σενάριο της οπισθοδρόμησης. Ο ευρωσκεπτικισμός ο εθνικισμός, και ο προστατευτισμός αυξάνονται και κυριαρχούν με συνέπεια, μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, να αποχωρήσουν και άλλα κράτη-μέλη (π.χ. Ουγγαρία) και η ΕΕ να έχει να αντιμετωπίσει μια μεγάλη υπαρξιακή κρίση συνοχής.

Η ΕΕ δουλεύει με στρατηγικό στόχο το πρώτο σενάριο και εναλλακτικά με μορφές του δεύτερου˙ λίγα κράτη-μέλη και η Γαλλία επιδιώκουν το πρώτο˙ τα πιο πολλά κράτη-μέλη και κυρίως η Γερμανία τείνουν μάλλον σε εναλλακτικές μορφές του δεύτερου σεναρίου με λιγότερη ή περισσότερη ολοκλήρωση˙ ΕΕ και κράτη–μέλη δε θέλουν να ακούν για το τρίτο σενάριο (εξαιρουμένων Ηνωμένου Βασιλείου, Ουγγαρίας, Ιταλίας και ίσως και κάποιων άλλων κρατών-μελών)˙ ενώ το τέταρτο σενάριο είναι για τους περισσότερους σχεδόν εφιάλτης.