Η Κύπρος και η Ρωσία δεν «τα έσπασαν» έτσι απλά | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Η Κύπρος και η Ρωσία δεν «τα έσπασαν» έτσι απλά

Γιατί η Μόσχα παίζει μακροπρόθεσμο παιχνίδι στο νησί

Υπάρχει μια εντεινόμενη συναίνεση στο εσωτερικό της Ρωσίας ότι οι ημέρες της Κύπρου ως ένας υπεράκτιος φορολογικός παράδεισος ήταν τελειωμένες και ότι η αλλαγή ήταν ορατή ήδη εδώ και κάποιο χρονικό διάστημα. Τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια εμφανίστηκαν το 2010, όταν η Λευκωσία ζητήσει το πρώτο της δάνειο από την Μόσχα, ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το σύνολο του ενεργητικού των εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων της Κύπρου μειωνόταν έκτοτε, πέφτοντας από τη μέγιστη τιμή των 100 δισ. ευρώ το 2010 στα 83 δισ. το 2012 - μια διαφορά που ισοδυναμεί το συνολικό ΑΕΠ της Κύπρου. Οι Ρώσοι γνωρίζουν επίσης ότι η επερχόμενη διάσωση της Κύπρου από την ΕΕ θα αλλάξει ριζικά το status quo. Η ΕΕ έχει δηλώσει σαφώς την πρόθεσή της να συρρικνώσει τον υπερμεγέθη τραπεζικό τομέα της Κύπρου και να τερματίσει την λειτουργία του νησιού ως υπεράκτιο (offshore) χρηματοοικονομικό κέντρο για πλούσιους Ρώσους.

Αντιμέτωπη με μια ψυχρή επιλογή μεταξύ του να χάσει έναν προσοδοφόρο φορολογικό παράδεισο και να ρίχνει όλο και περισσότερα χρήματα σε ένα απύθμενο πηγάδι, η Ρωσία επέλεξε την στρατηγική που ελπίζει ότι θα ελαχιστοποιήσει τις πιθανές απώλειές της. Τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία σε κυπριακές τράπεζες ανέρχονται σε περίπου 10 δισεκατομμύρια ευρώ και οι πιο πρόσφατες προβλέψεις για τις ρωσικές απώλειες [5] είναι μεταξύ 4 και 6 δισ. ευρώ. Αυτό είναι ενοχλητικό, αλλά μικρό ζήτημα σε σύγκριση με τα άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ρωσία αυτή τη στιγμή: η φυγή κεφαλαίων κόστισε στην οικονομία της 44,5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2012 και 63 δισ. ευρώ το 2011.

Σίγουρα, η Κύπρος αποτελεί μέρος της οικονομικής υποδομής που χρησιμοποιείτο συνήθως από τις ρωσικές εταιρείες και η διάσωση θα αλλάξει τον τρόπο που γίνονται οι δουλειές. Ωστόσο, πολλοί βλέπουν αυτή την προσαρμογή ως αναπόφευκτη και ήδη καθυστερημένη [6]. Η σημερινή εξάρτηση από την Κύπρο ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Ρωσίας ήταν σε αναταραχή, οι πληρωμές σε ξένο νόμισμα ήταν σχεδόν αδύνατες και το ρούβλι ήταν υπερτιμημένο. Αναζητώντας οικονομική ασφάλεια, πολλοί Ρώσοι άνοιξαν offshore λογαριασμούς. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα της Ρωσίας έκτοτε σταθεροποιήθηκε, αλλά η χρήση των υπεράκτιων λογαριασμών παρέμεινε.

Τον Δεκέμβριο του 2012, ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ανακοίνωσε την «απο-υπερακτιοποίηση» [7] ως κεντρική πολιτική προτεραιότητα. Σύμφωνα με τον στόχο αυτό, ο πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ προώθησε «εγχώριες offshore» ζώνες σε ρωσικές περιοχές της Άπω Ανατολής. Αυτή δεν είναι καινούργια ιδέα: η Ρωσία έχει ήδη πάνω από 20 τέτοιες ειδικές οικονομικές ζώνες, οι οποίες προσφέρουν φορολογικές ελαφρύνσεις στις επενδύσεις και τα επιχειρηματικά έσοδα. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις ζώνες έχουν πρόβλημα προσέλκυσης επενδύσεων [8]. Η χαμηλή φορολογία δεν αντισταθμίζει την έλλειψη επαρκούς προστασίας των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στην Ρωσία, την απουσία ανεξάρτητης δικαιοσύνης ή ενός σταθερού επιχειρηματικού κλίματος – οι κύριοι λόγοι για τους οποίους τόσοι πολλοί Ρώσοι άνοιξαν εξαρχής offshore λογαριασμούς.
Αλλά η αυξανόμενη αντίθεση της ΕΕ στις ρωσικές επενδύσεις έχει δημιουργήσει μια νέα ευκαιρία για να προσελκυσθούν κεφάλαια πίσω στη Ρωσία. Ο πρόεδρος του Eurogroup, Γιερόν Ντίζελμπλουμ, είπε ότι η εμπειρία της Κύπρου μπορεί να χρησιμεύσει ως πρότυπο για μελλοντικές διασώσεις χωρών της Ανατολικής Ευρώπης από την ΕΕ. Αξιωματούχοι της ΕΚΤ, σύμφωνα με πληροφορίες, προειδοποίησαν τράπεζες της Λετονίας [9] να μην δέχονται εκροές ρωσικών κεφαλαίων από την Κύπρο. Έτσι, οι Ρώσοι επενδυτές βρίσκουν όλο και πιο δύσκολο και επικίνδυνο να «παρκάρουν» τα χρήματά τους στη Δύση.

Ωστόσο, όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι οι ρωσικές ημέρες στην Κύπρο έχουν τελειώσει. Η εξάρθρωση του τραπεζικού τομέα της Κύπρου και η συνακόλουθη μείωση των ξένων επενδύσεων και του τουρισμού είναι βέβαιο ότι θα ωθήσουν τη χώρα σε βαθιά και παρατεταμένη ύφεση. Τα πρόσφατα ανακαλυφθέντα κοιτάσματα φυσικού αερίου προσφέρουν μια πιθανή πορεία προς την ανάκαμψη. Αλλά τα θαλάσσια σύνορα και τα δικαιώματα εξερεύνησης παραμένουν σημαντικά ζητήματα διαφωνιών [2]. Καθώς η Κύπρος ετοιμάζεται για δύσκολες εποχές, η αυξανόμενη ζήτηση για εξωτερική πολιτική στήριξη και τεχνική εμπειρογνωμοσύνη θα την αναγκάσει να ξαναχτίσει τους δεσμούς της με τον πρώην προστάτη της, του οποίου οι πλουσιότεροι πολίτες μπορούν να είναι οι «μεγάλοι, θυμωμένοι μέτοχοι» [10] στο μέλλον της Κύπρου. Φιλικές συμφωνίες στον τομέα της ενέργειας, ακόμη και παροχή δικαιωμάτων για ναυτική βάση είναι πιθανόν να συμβούν. Τελικά, η έξοδος της Ρωσίας από το νησί της Αφροδίτης μπορεί να αποδειχθεί πολύ σύντομη.

Copyright © 2002-2012 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Στα αγγλικά: http://www.foreignaffairs.com/articles/139090/yuri-m-zhukov/cyprus-and-r...