Παγκοσμιοποίηση και Ανεργία | Foreign Affairs - Hellenic Edition

Παγκοσμιοποίηση και Ανεργία

Η Σκοτεινή Πλευρά της Ενοποίησης των Αγορών

Μεταξύ του 1990 και του 2008, ο αριθμός των εργαζόμενων αυξήθηκε στις ΗΠΑ από περίπου 112 εκατ. ανθρώπους σε 149 εκατ. Από τις περίπου 27 εκατομμύρια θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν, το 98% ανήκε στον τομέα των λεγόμενων «μη εμπορεύσιμων» αγαθών της οικονομίας, τον τομέα που παράγει προϊόντα και υπηρεσίες που πρέπει να καταναλωθούν εγχωρίως. Οι μεγαλύτεροι εργοδότες στην αμερικανική βιομηχανία «μη εμπορεύσιμων» αγαθών ήταν το κράτος (με 22 εκατ. θέσεις εργασίας το 2008) και ο κλάδος Υγείας (με 16 εκατ. θέσεις εργασίας το 2008). Μαζί, οι δύο αυτοί τομείς δημιούργησαν δέκα εκατομμύρια θέσεις εργασίας από το 1990 ως το 2008, ή αλλιώς το 40% των συνολικών νέων θέσεων εργασίας. (Το λιανεμπόριο, οι κατασκευές, τα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία συνεισέφεραν επίσης σημαντικά στην αύξηση της απασχόλησης). Στο μεταξύ, η απασχόληση αυξήθηκε οριακά στον κλάδο των «εμπορεύσιμων» αγαθών της αμερικανικής οικονομίας, τον κλάδο που παράγει προϊόντα και υπηρεσίες που μπορούν να καταναλωθούν στο οπουδήποτε: Βιομηχανικά προϊόντα, μηχανολογικές λύσεις και συμβουλευτικές υπηρεσίες. Αυτός ο κλάδος που απασχολούσε 34 εκατ. εργαζομένους το 1990, διευρύνθηκε κατά μόλις 600.000 νέες θέσεις εργασίας μεταξύ 1990 και 2008. Ατυχώς, οι νέες τεχνολογίες στις υπηρεσίες πληροφορικής εξοικονόμησαν θέσεις εργασίας σε ολόκληρη την αμερικανική οικονομία. Αλλά η απασχόληση στις ΗΠΑ επηρεάστηκε ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι πολλές βιομηχανικές δραστηριότητες, κυρίως εκείνες με χαμηλότερη προστιθέμενη αξία μετανάστευσαν στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Αυτή η τάση είχε σαν αποτέλεσμα την μείωση της απασχόλησης σε ολόκληρο τον βιομηχανικό κλάδο των ΗΠΑ, εκτός εκείνου που παρουσιάζει την υψηλότερη προστιθέμενη αξία. Ωστόσο, η απασχόληση αυξάνεται σε άλλους τομείς του κλάδου «εμπορεύσιμων» αγαθών – στον σχεδιασμό και κατασκευή ηλεκτρονικών υπολογιστών, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στην διοίκηση πολυεθνικών εταιρειών. Όπως και στο καλύτερο κομμάτι του βιομηχανικού κλάδου, αυτοί οι ευημερούντες τομείς απασχολούν συνήθως πρόσωπα με εξαιρετικές σπουδές, και αποτελούν τις οικονομικές δραστηριότητες όπου η οικονομία των ΗΠΑ διατηρεί ακόμα ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και μπορεί με επιτυχία να συναγωνιστεί στον παγκόσμιο οικονομικό στίβο.

Με άλλα λόγια, η δομή της απασχόλησης στις ΗΠΑ απομακρύνεται από τον κλάδο των «εμπορεύσιμων» αγαθών, εκτός από όπου υπάρχει υψηλή προστιθέμενη αξία και κινείται προς τον κλάδο «μη εμπορεύσιμων» αγαθών. Αυτό αποτελεί πρόβλημα, επειδή ο κλάδος «μη εμπορεύσιμων» αγαθών μοιάζει να δημιουργεί λιγότερες νέες θέσεις εργασίας από όσο υπολογιζόταν για το μέλλον. Επιπλέον, το φάσμα των ευκαιριών απασχόλησης στον κλάδο των «εμπορεύσιμων» αγαθών στενεύει, το οποίο σημαίνει λιγότερες ευκαιρίες εργασίας για την μεσαία τάξη των αμερικανών πολιτών. Δεν θα ήταν έξυπνο να συμπεράνει κανείς ότι κάτω από τις σημερινές συνθήκες η απασχόληση στο δημόσιο και στον τομέα Υγείας θα συνεχίσει να αυξάνεται στις ΗΠΑ, όπως αυξανόταν πριν την εμφάνιση της οικονομικής κρίσης. Αν ο κλάδος «μη εμπορεύσιμων» αγαθών χάσει την ικανότητά του να απορροφά νέους εργαζόμενους όπως το έκανε τα προηγούμενα χρόνια, και αν ο κλάδος «εμπορεύσιμων» αγαθών δεν γίνει μια γεννήτρια απασχόλησης, οι ΗΠΑ θα βαλτώσουν σε μια μακρά περίοδο υψηλής ανεργίας.

ΓΙΑ ΟΣΟ ΑΞΙΖΕΙ

Ένας τρόπος για να αξιολογήσει κανείς το μέγεθος μιας επιχείρησης, βιομηχανίας ή οικονομίας είναι να προσδιορίσει την απόδοσή της, το συνολικό προϊόν της. Αλλά ένας καλύτερος τρόπος είναι να προσδιορίσει την προστιθέμενη αξία της, δηλαδή την διαφορά μεταξύ της αξίας του αποτελέσματός της, της αξίας των προϊόντων και υπηρεσιών που παράγει, και του κόστους των εισροών της, όπως είναι οι πρώτες ύλες και η ενέργεια που καταναλώνει. (Η προστιθέμενη αξία προκύπτει από το κεφάλαιο και την εργασία που μετατρέπει τις εισροές σε προϊόν). Αγαθά και υπηρεσίες από άλλες επιχειρήσεις ή βιομηχανίες, είναι συχνά εισροές, όπως για παράδειγμα η χρήση νομικών υπηρεσιών από μια επιχείρηση. Η προστιθέμενη αξία που παράγεται από όλες τις επιχειρήσεις όλων των κλάδων μιας οικονομίας προσθέτει στο ΑΕΠ του αντίστοιχου κράτους.

Αντίθετα από την απασχόληση, η προστιθέμενη αξία στους κλάδους «εμπορεύσιμων» και «μη εμπορεύσιμων» αγαθών της αμερικανικής οικονομίας αυξήθηκε με παρόμοιο τρόπο από το 1990 και μετά. Στον κλάδο «μη εμπορεύσιμων» αγαθών που γνώρισε μεγάλη αύξηση απασχόλησης, αυτό σημαίνει ότι η προστιθέμενη αξία αυξήθηκε με βραδύτερο ρυθμό από όσο η απασχόληση: Η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο αυξήθηκε συγκρατημένα με ένα μέσο ετήσιο ρυθμό 0,7% από το 1990 και μετά. Στον κλάδο «εμπορεύσιμων» αγαθών της αμερικανικής οικονομίας, όπου η απασχόληση αυξήθηκε οριακά, και η συνολική προστιθέμενη αξία και η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο αυξήθηκαν πολύ γρήγορα καθώς ο κλάδος «εμπορεύσιμων» αγαθών των ΗΠΑ κέρδιζε θέσεις στην κλίμακα της προστιθέμενης αξίας και μεγάλωνε συγχρόνως με την παγκόσμια οικονομία. Ενώ στον κλάδο «μη εμπορεύσιμων» αγαθών η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο αυξήθηκε από τις 72.000 δολάρια στις 80.000 $ μεταξύ 1990 και 2008, στον κλάδο «εμπορευσίμων» αγαθών αυξήθηκε από τις 79.000 δολάρια στις 120.000 $, με άλλα λόγια αυξήθηκε κατά περίπου 12% στον κλάδο «μη εμπορεύσιμων» αγαθών ενώ στον κλάδο «εμπορευσίμων» αγαθών αυξήθηκε πολύ κοντά στο 52%.

Πιο εντυπωσιακές είναι οι τάσεις εντός του κλάδου των «εμπορευσίμων» αγαθών.